De Senectute は大詰めです。73以下を読みました。
さーっと駆け足で訳してみます。
vetatque Pythagoras iniussu imperatoris, id est dei, de praesidio et statione
vitae decedere.
ピュータゴラースは指揮官、すなわち神の命令無しに、人生のとりで、見張りの場から退くことを禁じている。
73. Solonis quidem sapientis est elogium, quo se negat velle suam mortem
dolore amicorum et lamentis vacare. Volt, credo, se esse carum suis; sed haud
scio an melius Ennius:
Nemo me lacrumis decoret neque funera fletu faxit.
賢者ソローンはその金言の中で、自分の死が友人たちの悲しみや号泣を欠くことを望まないと述べている。私は信じるのだが、彼は自分が縁者にとって愛すべき人間であることを望んでいるのだ。だが、おそらくエンニウスはよりよく述べているように思う。
誰も号泣で私を飾るな、葬式を涙で行うな。
74. Non censet lugendam esse mortem, quam immortalitas consequatur. Iam sensus
moriendi aliquis esse potest, isque ad exiguum tempus, praesertim seni; post
mortem quidem sensus aut optandus aut nullus est. Sed hoc meditatum ab
adulescentia debet esse mortem ut neglegamus, sine qua meditatione tranquillo
animo esse nemo potest. Moriendum enim certe est, et incertum an hoc ipso die.
Mortem igitur omnibus horis impendentem timens qui poterit animo consistere?
エンニウスは判断している、死は嘆き悲しむものではない、と。死の後には永遠の生命が続くのだから。何か死の感覚というものが存在しうるが、それは短い時間のものでしかない。とりわけ老人にとっては。死の後にその感覚は待ち望むべきものであり、あるいはまったく存在しないものである。だが、若者の時代から、死を軽視するために、練習を積むべきなのである。この練習がなければ、誰も平静な心境でいられなくなるからである。死ぬことは確実であるが、それが今日この日であるかは不確かである。それゆえすべての瞬間に差し迫る死を恐れながら、一体誰が心の中で泰然としていられるだろうか。
75. De qua non ita longa disputatione opus esse videtur, cum recorder non L.
Brutum, qui in liberanda patria est interfectus, non duos Decios, qui ad
voluntariam mortem cursum equorum incitaverunt, non M. Atilium, qui ad
supplicium est profectus, ut fidem hosti datam conservaret, non duos
Scipiones, qui iter Poenis vel corporibus suis obstruere voluerunt, non avum
tuum L. Paulum, qui morte luit conlegae in Cannensi ignominia temeritatem,
non M. Marcellum, cuius interitum ne crudelissimus quidem hostis honore
sepulturae carere passus est, sed legiones nostras, quod scripsi in
Originibus, in eum locum saepe profectas alacri animo et erecto, unde se
redituras numquam arbitrarentur. Quod igitur adulescentes, et ei quidem non
solum indocti, sed etiam rustici, contemnunt, id docti senes extimescent?
このことについてそれほど長い議論は必要ないと思われるのは、私が祖国を解放しようとして殺されたルーキウウス・ブルートゥスや、志願して死を迎えに馬の突撃を駆り立てた二人のデキウス(デキウス父子)や、敵に約束した誓約を果たすため、拷問を受けに出発したマールクス・アティーリウスのことや、ポエニー人に自らの身を挺して進路を封鎖しようとした二人のスキーピオーのことや、カンナエの屈辱にさいし、同僚の無謀を自らの死によって償ったおまえの祖父、ルーキウス・パウルスのことであるとか、その死にたいし最も残酷な敵でさえ埋葬の礼儀を欠くことを許さなかったマールクス・マルケッルスであるとかではなく、むしろわれらが軍団、私が『起源』に書き記しておいたように、そこから二度と戻ることができないと思われたその同じ場所に、溌剌とした気高い精神で何度も訪れた軍団について思い出すからである。
Posted by at February 1, 2006 10:43 PM