「追い詰められた親子」

650-680
Talia perstabat memorans fixusque manebat. 650
nos contra effusi lacrimis coniunxque Creusa
Ascaniusque omnisque domus, ne uertere secum
cuncta pater fatoque urgenti incumbere uellet.
abnegat inceptoque et sedibus haeret in isdem.
rursus in arma feror mortemque miserrimus opto. 655
nam quod consilium aut quae iam fortuna dabatur?

父は身じろぎもせずにこう語り、不動のままその場にとどまる。
この言葉にわれわれは涙をあふれ出させた。妻のクレウーサ、
アスカニウス、家中の者が望んだ、父がすべてを己と共に
滅ぼすことがないように、人を押しつぶす運命に身を委ねることを
 欲しないように、と。
だが父は申し出を拒み、決意を翻さすことなく、その場を去ろうとしなかった。
再びわたしは武器に向かい、もっとも惨めな気持ちで死を望んだ。
このとき、どんな策が、どんな幸運が与えられていたといえるのか。

'mene efferre pedem, genitor, te posse relicto
sperasti tantumque nefas patrio excidit ore?
si nihil ex tanta superis placet urbe relinqui,
et sedet hoc animo perituraeque addere Troiae 660
teque tuosque iuuat, patet isti ianua leto,
iamque aderit multo Priami de sanguine Pyrrhus,
natum ante ora patris, patrem qui obtruncat ad aras.

「父よ、あなたを捨ててわたしがどこかへ行けるとでも思うのですか。
これほど不敬な言葉が父の口から零れ落ちてよいものでしょうか。
もし、これほどの都に何も残らないことが神々の望みであれば、
またそれがあなたの心に変わらぬものなら、さらには滅び行くトロイアに
あなたとあなたの一族の者たちを加えることが喜びなら、あなたの死に
 門は開かれている。
もうすぐプリアムスの血の海からピュルスがやってくる。
父の目の前で息子を殺し、祭壇で父を殺した者が。

hoc erat, alma parens, quod me per tela, per ignis
eripis, ut mediis hostem in penetralibus utque 665
Ascanium patremque meum iuxtaque Creusam
alterum in alterius mactatos sanguine cernam?
arma, uiri, ferte arma; uocat lux ultima uictos.
reddite me Danais; sinite instaurata reuisam
proelia. numquam omnes hodie moriemur inulti.' 670

いとしい母よ、このためだったのか。あなたが敵の矢、炎の中をかいくぐり、
わたしを救ってくれたのは。敵が家の奥の間の真ん中に侵入するのを見るためか。
アスカニウス、父上、そばにはクレウーサ、
互いが互いの血の海の中で殺害されるところを見るためか。
皆の者、武器だ。武器をもってこい。最後の光が敗北者を呼んでいる。
わたしをダナイ人のところに連れ戻せ。新しい戦いにわたしが臨むことを許せ。
今日われわれは復讐を遂げずして死を迎えてはならぬぞ」。

Hinc ferro accingor rursus clipeoque sinistram
insertabam aptans meque extra tecta ferebam.
ecce autem complexa pedes in limine coniunx
haerebat, paruumque patri tendebat Iulum:

わたしはここで再び剣を身につけ、盾に左手を
あてがい中に入れると、家を後に飛び出そうとした。
すると見よ、敷居で妻が足を抱いて
すがり付き、幼いイウールスを父のわたしに差し出した。

'si periturus abis, et nos rape in omnia tecum; 675
sin aliquam expertus sumptis spem ponis in armis,
hanc primum tutare domum. cui paruus Iulus,
cui pater et coniunx quondam tua dicta relinquor?'

「命を捨てるためにここを出るのなら、わたしたちもどこでも
 連れていってください。
もし戦歴輝かしいあなたが、新たな希望を手に取った武器に託そうとするなら、
まずこの館を守ってください。幼いイウールス、
あなたの父上、かつてあなたの妻と呼ばれたこのわたしは、誰の手に
 渡るのでしょうか」。

Talia uociferans gemitu tectum omne replebat,
cum subitum dictuque oritur mirabile monstrum. 680

このように叫び、館全体を嘆きの声で満たした。
このとき、突然語るも恐るべき予兆が現れたのである。